zamek-uniejów

Uniejów nad Wartą

Wybierzmy się tam, gdzie gorące źródło z serca niewiasty bije…

Jak przystało na jedno z najstarszych miast Polski (prawa miejskie ok. 1290 r.), ma Uniejów swoją legendę. Dawno, dawno temu ukryto tu skrzynie pełne złota i srebra. Gdy zjawili się zbóje chcący wykraść skarb, piękna Uniejka podstępem wywiodła ich z miasta, oddając w ofierze życie.

Wieża bramna przy rynku

Wieża bramna przy rynku

Kto chce dokładnie poznać tę historię, niech uda się do zamkowego parku i odnajdzie posąg Białej Damy z wyrytą pod nim legendą. Przy okazji może poszukać złotej monety z licem Uniejki – podobno pobłyskuje czasem w gęstej trawie. Jeśli ktoś ma złe zamiary, usłyszy jęki i wrzaski pokonanych zbójów, zakochany natomiast ujrzy na tafli wody twarz pięknej dziewczyny…

***

Park leży na lewym brzegu Warty i zajmuje blisko 32 ha. Powstał ok. 1860 r. dzięki staraniom żony carskiego generała Aleksandra Tolla (rodzina Tollów od 1836 do ok. 1918 r. władała dobrami uniejowskimi). Na żyznych madach powstałych na skutek wylewów rzeki rośnie około 80 gatunków drzew i krzewów, m.in. platany, cypryśnik błotny, orzech czarny, klon srebrzysty oraz dwa pomniki przyrody – dąb szypułkowy i buk. W zachodniej części parku można podziwiać piękną aleję grabową. Cenne okazy poznamy, wędrując ścieżką edukacyjną.

 

 

 

Sąsiadujące z parkiem tereny zielone w lipcu i sierpniu zamieniają się w obozowisko rycerzy. Od 5 do 6 lipca zostanie tu rozegrany IV Wielki Turniej Rycerski, organizowany przez urząd miasta przy udziale bractw z całej Polski. Śmiałkowie będą mogli kruszyć kopie i stawać do konkursów o beczkę miodu czy uśmiech niewiasty. Rycerze powrócą do Uniejowa 2 i 3 sierpnia, na II Jarmark Średniowieczny.

Pomnik Białej Damy

Pomnik Białej Damy

Na wzniesieniu pośród zieleni widać zamek wybudowany w latach 1360-65. Wchodził w skład systemu obronnego tworzonego przez warownie w Kole, Sieradzu i Łęczycy. Na przełomie XIV i XV w. był główną rezydencją arcybiskupów gnieźnieńskich (w XVI w. rolę tę przejął Łowicz). W XV w. dodano mu dwie narożne baszty, wieżę bramną i zewnętrzny mur. Tak wzmocniony stał się doskonałym skarbcem. Podczas wojny trzynastoletniej 1454-66 przechowywano tu relikwie i kosztowności kapituły gnieźnieńskiej, m.in. głowę i rękę św. Wojciecha. W XVII w., za sprawą arcybiskupów Jana Wężyka i Macieja Łubieńskiego zamek stracił status warowni, przebudowano go w duchu barokowej rezydencji (herby ich rodów, Wąż i Pomian, zobaczymy na wieży bramnej).

 

 

 

 

 

Mimo niewielkich rozmiarów zamek prezentuje się okazale. Przez wszystkie wieki był niemal bez przerwy użytkowany, zachował się więc w dobrym stanie. Spacerując alejkami parkowymi, podziwiamy trójkondygnacyjny budynek mieszkalny zwieńczony dwuspadowym dachem. Od północy budowla zamknięta jest murami kurtynowymi, w części wschodniej wznosi się masywna gotycka wieża. Wspiąwszy się krętymi schodami na wysokość ok. 25 m, podziwiamy panoramę miasteczka i Uroczyska Zieleń (ten zespół przyrodniczo-krajobrazowy liczy 77 ha). Dolna część wieży służyła za więzienie. Około 1485 r. arcybiskup

Zbigniew Oleśnicki zamknął w nim na przeszło rok gdańskiego rzeźbiarza i budowniczego Hansa Brandta, by zmusić go do dokończenia nagrobka (zaniechał prac mimo pobrania zapłaty z góry; dziś dzieło to można oglądać w katedrze gnieźnieńskiej).

Tablica herbowa na jednej ze ścian dziedzińca to XVI-wieczna pamiątka po Stanisławie z Gomolina

herbu Jelita, który podjął się odbudowy zamku po pożarze. Z tego okresu pochodzi też niewielka kaplica z polichromiami przedstawiającymi Chrystusa, Matkę Boską z Jezusem, św. Wojciecha.

Zamek w uniejowie

Zamek w uniejowie

Kolejne stulecia przynosiły zamkowi na przemian lata zniszczeń i odbudowy. W okresie międzywojennym przekształcono go w pensjonat, po wojnie był tu magazyn nawozów sztucznych. Dziś należy do Zrzeszenia Studentów Polskich i wraz z parkiem stanowi zespół konferencyjno-wypoczynkowy, częściowo udostępniony do zwiedzania. Odbywają się tu zjazdy, konferencje i duże uroczystości rodzinne.

***

 

 

 

Idziemy parkową aleją w kierunku wschodnim i przekraczamy most na Warcie. Podobno głęboko pod korytem rzeki, pomiędzy zamkiem a kolegiatą Najświętszej Marii Panny, ciągnie się zasypany tunel. Według legendy ukryto w nim skarby i kosztowności, ale nikt nie odnalazł doń wejścia.

Po przejściu około 300 m ul. Kościelnicką docieramy na nieduży rynek. Z trzech stron otaczają go kolorowe, XIX-wieczne kamienice, dwu- i trzykondygnacyjne (na parterze kilka sklepików, cukierni i restauracji). Z czwartej strony – mały park. W samym środku na skwerze stoi pomnik pamięci obrońców Uniejowa z września 1939 r. W północno-zachodnim narożniku błyszczą w słońcu jasnożółte ściany czworobocznej wieży bramnej z zegarem. Neobarokowa budowla wysoka na ok. 25 m pochodzi z XIX w. Piękny wygląd zawdzięcza niedawnej renowacji.

Wieża stanowi przejście z rynku na plac Kolegiacki otoczony starym, kamiennym murem. Kolegiata wzniesiona w XIV w. z inicjatywy Jarosława Bogorii Skotnickiego, prawdopodobnie w miejscu kościoła zniszczonego podczas najazdu krzyżackiego, była wielokrotnie przebudowywana. Warto

Gotycka wieża

Gotycka wieża

zwrócić uwagę na sklepienie krzyżowo-żebrowe w prezbiterium, rokokową ambonę i cztery konfesjonały oraz kamienną gotycką kropielnicę. Imponująco prezentuje się rokokowy ołtarz główny z postaciami czterech świętych: Stanisława, Wawrzyńca, Wojciecha i Floriana. W jednej z bocznych barokowych kaplic znajduje się XVII-wieczny obraz świętej rodziny, inna skrywa cenny sarkofag błogosławionego Bogumiła z 1666 r. W 1862 r. w kolegiacie brała ślub Maria Wasiłkowska, późniejsza poetka, z Janem Jarosławem Konopnickim (we wnętrzu trwają prace renowacyjne, można wejść tylko podczas mszy).

Kierując się na północ, ulicą Targową dotrzemy do XIX-wiecznego klasycystycznego dworku Henryka Hofmajstera, krewnego i zarządcy dóbr rodziny Tollów. Odrestaurowany, elegancki budynek to obecnie siedziba gminnego ośrodka kultury. Otacza go nieduży, zadbany ogród.

***

 

 

 

Prawdziwym skarbem blisko trzytysięcznego Uniejowa są wody geotermalne – o temperaturze ok. 68 st. C, nisko mineralizowane, chlorkowo-sodkowe. Pochodzą z trzech odwiertów o głębokości ponad 2 tys. m każdy. Woda wypływa z nich z prędkością 68 m sześc./godz. Od lat ogrzewa miasto, jest też wykorzystywana w celach leczniczych.

Ma właściwości kojące, relaksujące i odprężające. Korzystnie działa przy schorzeniach ortopedycznych, układu krążenia i nerwowego. W gabinecie balneologicznym Geotermii Uniejów możemy zażyć m.in. kąpieli perełkowych, inhalacji i masaży. Według legendy gorące wody biją z pełnego miłości i żaru serca odważnej Uniejki.

Źródło:

http://turystyka.gazeta.pl/Turystyka/1,81910,5422891,Malych_miasteczek_czar__Uniejow_nad_Warta.html

http://bi.gazeta.pl/im/9/5422/z5422649Q,Pomnik-Bialej-Damy.jpg

http://bi.gazeta.pl/im/1/5422/z5422681Q,Wieza-bramna-przy-rynku.jpg

http://pl.wikipedia.org/wiki/Zamek_w_Uniejowie

http://bi.gazeta.pl/im/4/5422/z5422694Q,Gotycka-wieza.jpg